چرا با این که همه انسان ها دارای قوه عقل هستند همه عاقلانه رفتار نمی کنند دینی دهم

پاسخ این سوال در شناخت موانع رشد عقل نهفته است . اگرچه خداوند این سرمایه بزرگ را در وجود همه ما قرار داده اما عواملی در درون و بیرون ما وجود دارند که مانع به کارگیری کامل آن می شوند : ۱ . مانع درونی ( نفس اماره ) : در درون انسان نیرویی وجود دارد که توجهش فقط به لذت های فوری و حیوانی است و انسان را به برآوردن آنها به هر قیمتی تشویق می کند . این نیرو که نفس اماره نامیده می شود دشمن ترین دشمن انسان معرفی شده و می تواند ندای عقل را که ما را از خوشی های زودگذر منع می کند نادیده بگیرد . ۲ . مانع بیرونی ( وسوسه های شیطان ) : دشمنی بیرونی وجود دارد که سوگند خورده انسان را فریب دهد و او را سرگرم لذت های دنیایی کند تا از اهداف برتر باز دارد . ابزار او فقط وسوسه کردن است و این خود انسان است که می تواند دعوت او را بپذیرد یا رد کند . ۳ . تقلید کورکورانه : یکی دیگر از دلایل رفتار غیرعاقلانه ، پیروی از آداب و رسوم نیاکان بدون اندیشه و تعقل است . قرآن کسانی را سرزنش می کند که در پاسخ به دعوت الهی به جای تعقل به راه و روش پدرانشان که شاید خودشان هم اهل اندیشه نبوده اند تکیه می کنند . بنابراین رفتار عاقلانه یک انتخاب و یک مبارزه دائمی است مبارزه با خواهش های درونی ، وسوسه های بیرونی و عادت به تقلید بدون فکر .