۱۰ اشتباه رایج در نگهداری فرش که میتواند عمر آن را کوتاه کند
فرش از آن وسایلی است که معمولاً تا زمانی که مشکلی برایش پیش نیاید، کمتر به شیوه نگهداری آن فکر میکنیم. جاروبرقی میکشیم، لکهها را به روشی که بلدیم پاک میکنیم و هر وقت احساس کنیم فرش کثیف شده، سراغ شستوشو میرویم. با این حال، بسیاری از آسیبهایی که بعد از چند سال روی رنگ، پرز یا بافت فرش دیده میشوند، نتیجه عادتهای کوچک و تکرارشوندهاند. در ادامه ۱۰ اشتباه رایج در نگهداری فرش و راه بهتر برخورد با هرکدام را مرور میکنیم.
۱۰ اشتباه رایج در نگهداری از فرش
گاهی کاری که برای تمیزتر یا سالم تر نگه داشتن فرش انجام میدهیم، نتیجه برعکس دارد. شناخت این اشتباهها کمک میکند قبل از اینکه آسیبی جدی ایجاد شود، روش نگهداری را اصلاح کنیم.
۱. خشک کردن فرش زیر آفتاب مستقیم
قرار دادن فرش خیس در معرض نور مستقیم و شدید خورشید، بهویژه برای مدت طولانی، میتواند روی رنگ بعضی فرشها اثر بگذارد. این موضوع در فرش های دستباف و فرشهایی با رنگ حساس اهمیت بیشتری دارد.
اگر بخشی از فرش خیس شده، هدف اصلی باید خارج کردن رطوبت و ایجاد جریان هوا باشد، نه قرار دادن آن در شدید ترین نور ممکن. خشکشدن کامل و یکنواخت مهمتر از سریع خشکشدن است.
۲. استفاده از شوینده های قوی خانگی
وایتکس، جرمگیر، پودر لباسشویی یا شویندههای قوی برای همه سطوح مناسب نیستند و استفاده از آنها روی فرش میتواند باعث تغییر رنگ، آسیب به الیاف یا باقیماندن رسوب شود.
اگر قرار است از محلولی برای لکهگیری استفاده کنید، ابتدا آن را روی بخش کوچکی که در دید نیست امتحان کنید. درباره فرش های دستباف و ظریف، بهتر است از آزمون و خطای خانگی با مواد قوی خودداری شود.
۳. مالیدن لکه به جای جذب کردن آن
وقتی چای، قهوه یا مایع دیگری روی فرش میریزد، اولین واکنش بسیاری از ما کشیدن دستمال روی لکه است. این کار میتواند آلودگی را پخش کند و آن را بیشتر وارد بافت فرش کند.
بهتر است مایع اضافی را با یک دستمال سفید و تمیز جذب کنید و از لبههای لکه به سمت مرکز حرکت کنید. اگر نوع لکه را نمیدانید، چند شوینده مختلف را پشت سر هم امتحان نکنید؛ ترکیب مواد مختلف ممکن است پاککردن لکه را سختتر کند.
۴. عقب انداختن رسیدگی به لکه
همه لکهها یکسان نیستند و برای همه آنها نمیتوان یک روش واحد پیشنهاد کرد.
با این حال، باقیماندن آلودگی روی فرش معمولاً کار لکهگیری را آسانتر نمیکند. بهتر است مواد جامد یا مایع اضافی را در اولین فرصت، بدون سابیدن و آسیبزدن به پرز، از سطح فرش بردارید. اگر نوع لکه مشخص نیست، انتخاب روش مناسب از امتحانکردن چند راهکار نامطمئن مهمتر است.
۵. جارو برقی کشیدن خشن یا با تنظیم نامناسب
جاروبرقی یکی از مهمترین ابزارهای نگهداری روزمره فرش است، اما نوع برس و شدت مکش باید با جنس فرش تناسب داشته باشد.
برسهای چرخان یا تنظیمات تهاجمی ممکن است برای بعضی فرشهای ظریف، قسمتهای آسیبدیده یا ریشههای فرش مناسب نباشند. در مورد فرشهای دستباف، استفاده از تنظیم ملایمتر و توجه به جهت طبیعی پرز انتخاب محافظهکارانهتری است.
۶. ثابت نگه داشتن فرش در یک جهت
میزان نور و رفتوآمد در همه قسمتهای اتاق یکسان نیست. ممکن است یک سمت فرش بیشتر مقابل پنجره باشد و سمت دیگر در مسیر رفتوآمد قرار بگیرد. اگر فرش مدت طولانی در همان موقعیت بماند، فرسایش در بعضی قسمتها بیشتر دیده میشود.
تغییر جهت فرش در فواصل مناسب میتواند فشار و نور را متعادلتر توزیع کند. اگر میبینید بخشی از فرش بیشتر زیر پا یا در معرض نور است، تغییر جهت آن میتواند مفید باشد.
۷. بی توجهی به فشار پایه مبلمان
پایه مبل، میز و وسایل سنگین در طول زمان میتواند روی پرز فرش فرورفتگی ایجاد کند. هرچه سطح تماس پایه کوچکتر باشد، فشار بیشتری روی همان نقطه وارد میشود.
استفاده از زیرپایه مناسب و جابهجایی جزئی مبلمان میتواند فشار را روی سطح بیشتری پخش کند. برای رفع فرورفتگی عمیق نیز پیش از استفاده از روشهای خانگی، جنس الیاف را در نظر بگیرید.
۸. شستن فرش دستباف در خانه بدون شناخت رنگ و بافت
فرش دستباف را نمیتوان دقیقاً مانند فرش ماشینی شست. جنس الیاف، نوع رنگ، وضعیت ریشهها، سلامت تار و پود و حتی ترمیمهای قبلی میتوانند روی روش شستوشو اثر بگذارند.
یکی از موارد مهم پیش از شستوشوی فرشهای حساس، بررسی وضعیت اولیه و در صورت نیاز ارزیابی ثبات رنگ است. مشکل شستن فرش دستباف در خانه فقط به انتخاب شوینده محدود نمیشود؛ آبکشی ناکافی، باقیماندن مواد شوینده، آبگیری نامناسب و خشکشدن غیریکنواخت نیز میتوانند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهند.
اگر فرش دستباف ارزشمندی دارید یا از وضعیت رنگ و الیاف آن مطمئن نیستید، بهتر است ابتدا با مراحل درست کار آشنا شوید. در راهنمای شست و شوی اصولی فرش دستباف میتوانید ببینید که در سایت قالیشویی قائم منتشر شده است، که در ان به موارد: فرش از بررسی اولیه تا شستوشو، آبگیری و خشک شدن چه مراحلی را طی میکند و چرا روش یکسان برای همه فرشها مناسب نیست. اگر قرار است شست و شو را به یک مجموعه تخصصی بسپارید، علاوه بر روش کار، مجوز فعالیت و نشانی مشخص مجموعه را نیز بررسی کنید. اطلاعات واحد های صنفی و راه های استعلام آن ها را میتوان از اتحادیه صنفی قالیشویان پیگیری کرد.
۹. جمع کردن فرش پیش از خشکشدن کامل
فرشی که هنوز رطوبت دارد نباید بلافاصله لوله، تا یا در پوششی بدون تهویه قرار داده شود. محبوسشدن رطوبت میتواند باعث بوی نامطبوع و مشکلات بعدی شود.
قبل از انبارکردن فرش، از خشکشدن کامل آن مطمئن شوید و محیط نگهداری را خشک و دارای تهویه مناسب انتخاب کنید. بهتر است فرش بهگونهای قرار گیرد که تحت فشار شدید یا تاخوردگی دائمی نباشد.
۱۰. بیتوجهی به رطوبت زیر فرش
گاهی روی فرش هیچ نشانهای از مشکل دیده نمیشود، اما رطوبت از قسمت زیرین در حال اثرگذاری است. کف نمدار، نشت آب یا باقیماندن رطوبت برای مدت طولانی میتواند پشت فرش را مرطوب نگه دارد.
هر از گاهی گوشه فرش را بلند کنید و وضعیت کف و پشت فرش را بررسی کنید. زیرانداز مناسب میتواند تماس مستقیم و اصطکاک را کمتر کند، اما اگر کف خانه رطوبت دارد، باید منبع آن برطرف شود.
فاصله مناسب بین شستوشوی فرش چقدر است؟
برای همه فرشها نمیتوان یک فاصله زمانی ثابت تعیین کرد. میزان رفتوآمد، گردوغبار محیط، وجود کودک یا حیوان خانگی، نوع فرش و اتفاقاتی مانند ریختن مایعات روی آن، همگی روی زمان مناسب شستوشو اثر دارند.
شستوشوی بیش از حد الزاماً مراقبت بهتر نیست. جاروبرقی مناسب، رسیدگی به لکهها و کنترل رطوبت میتواند نیاز به شستوشوی مکرر را کمتر کند.
زمانی که آلودگی وارد عمق بافت شده، فرش بوی نامطبوع گرفته یا نظافت معمول دیگر کافی نیست، میتوان نیاز به شستوشوی کامل را بررسی کرد. در این مرحله، انتخاب روش مناسب از رعایت یک تقویم ثابت مهمتر است.
چک لیست کوتاه برای نگهداری بهتر از فرش
اگر بخواهیم همه نکات بالا را خلاصه کنیم، چند عادت ساده میتواند جلوی بسیاری از مشکلات را بگیرد:
- برای هر لکه ابتدا نوع آن را مشخص کنید و مستقیم سراغ شوینده قوی نروید.
- مایعات را با دستمال تمیز جذب کنید و لکه را شدید نمالید.
- شدت جاروبرقی و نوع برس را با جنس فرش هماهنگ کنید.
- اجازه ندهید یک بخش فرش همیشه در معرض بیشترین نور یا رفتوآمد باشد.
- زیر فرش را از نظر رطوبت بررسی کنید.
- پیش از شستوشوی فرش دستباف، درباره ثبات رنگ و روش خشککردن مطمئن شوید.
- فرش را تا زمانی که کاملاً خشک نشده برای نگهداری بستهبندی نکنید.
جمع بندی
بخش زیادی از مراقبت از فرش به تصمیمهای کوچک روزمره برمیگردد. شوینده قویتر همیشه انتخاب بهتری نیست، خشکشدن سریعتر الزاماً ایمنتر نیست و شستوشوی بیشتر هم همیشه به معنای نگهداری بهتر نیست.
شناخت جنس فرش و توجه به شرایط آن کمک میکند هنگام لکهگیری، جاروکردن، جابهجایی و شستوشو تصمیم مناسبتری بگیرید. درباره فرشهای دستباف و حساس نیز بهتر است پیش از امتحانکردن روشهای خانگی نامطمئن، ابتدا وضعیت رنگ و بافت بررسی شود.
گاهی بهترین کاری که برای افزایش دوام فرش میتوان انجام داد، کنار گذاشتن عادتی است که بدون توجه به جنس و شرایط فرش بارها تکرار شده است.
