چگونه از تجهیزات صنعتی بهتر نگهداری کنیم؟
تجهیزات صنعتی به مجموعه دستگاه ها و ماشین آلاتی گفته می شود که در خطوط تولید، کارگاه ها و واحدهای صنعتی وظیفه ای مشخص را به صورت مداوم انجام می دهند.این تجهیزات سرمایه های اصلی یک مجموعه صنعتی هستند. چون هزینه خرید بالایی دارند و توقف ناگهانی آن ها می تواند هزینه های سنگینی به تولید، زمان بندی پروژه و نیروی انسانی وارد کند.
برای همین، صاحبان صنایع همیشه با این دغدغه روبرو هستند که اگر یک دستگاه مهم خراب شود، چه اتفاقی برای خط تولید می افتد. غافل از اینکه خرابی تجهیزات از سرویس های عقب افتاده، روانکاری نادرست و بی توجهی به نشانه های اولیه شروع می شود.
در این مطلب، عوامل اصلی کاهش عمر دستگاه های صنعتی را بررسی می کنیم. پس از مطالعه متوجه می شوید کجا باید دقت بیشتری داشته باشید و چه اقداماتی روی عمر تجهیزات تاثیر می گذارد.
چرا نگهداری صحیح تجهیزات صنعتی اهمیت دارد؟
تجهیزات صنعتی که در فواصل مشخص سرویس می شوند، با فشار کمتری کار می کنند. روانکار تازه است، فیلترها تمیز بوده و قطعات متحرک با اصطکاک طبیعی در گردش هستند. به طور متقابل دستگاهی که از آن غفلت شده، مجبور است با فشار بیشتری همان خروجی را تولید کند.
در نتیجه دستگاه کار می کند و همه چیز ظاهرا در نظم است. اما در همین مدت، قطعات یدکی زودتر از موعد فرسوده می شوند، مصرف انرژی بالا می رود و عمر مفید تجهیزات کاهش می یابد. وقتی این پیامدها را در کنار هم ببینیم، مشخص می شود که نگهداری تجهیزات صنعتی فقط به معنی تعویض قطعه نیست.
برنامه نگهداری باید پشتوانه داشته باشد. به عنوان نمونه اگر روغن را در زمان مقرر عوض می کنید، باز هم نباید فکر کنید همه چیز تمام شده است. روغن مصرفی باید از نظر گرانروی، کیفیت و نوع کاربرد با دستگاه تطابق داشته باشد.
مهم ترین عوامل کاهش عمر تجهیزات صنعتی
وقتی یک تجهیز صنعتی وسط شیفت کاری متوقف می شود، معمولا فکر می کنیم بدشانسی آورده ایم یا دستگاه از اول ایراد داشته است. اما خرابی ناگهانی، نتیجه مجموعه ای از فشارها و بی توجهی هایی است که ماه ها روی دستگاه انباشته شده اند.
تجهیزات صنعتی هر روز زیر بار عوامل مختلفی کار می کنند که هر کدام به شکلی از عمر آنها کم می کند. گاهی این عامل واضح نیست، مثل روغنی که با دستگاه سازگاری ندارد. گاهی هم موردی است که آن را می بینیم، اما جدی نمی گیریم.
وقتی دو یا سه مورد از این عوامل همزمان دست به دست هم بدهند، سرعت فرسایش چند برابر می شود. اگر بدانید چه عاملی به قطعات آسیب می زند و از کجا شروع می شود، می توانید جلوی آن را بگیرید.
- عدم انجام سرویس و نگهداری دوره ایتجهیزات به سرویس های دوره ای وابسته اند. اگر فیلترها در موعد مقرر تعویض نشوند، ذرات آلوده وارد سیستم می شوند و سطوح حساس را خراش می دهند. خراش های میکروسکوپی در طول زمان به آسیب های بزرگ تبدیل می شوند و عملکرد تجهیزات را مختل می کنند.
- استفاده از مواد مصرفی و روانکارهای نامناسباگر روغن با ویسکوزیته اشتباه در سیستم جریان داشته باشد، نمی تواند لایه محافظ روی سطوح تشکیل دهد. در نتیجه، ساییدگی قطعات چند برابر شده و نگهداری تجهیزات صنعتی را با چالش مواجه می کند. مشخصات دستگاه، تنها معیار برای انتخاب مواد مصرفی است.
- نفوذ رطوبت و آلودگی به تجهیزاتدر محیط های مرطوب، رطوبت به داخل اتصالات الکتریکی و قطعات فلزی نفوذ می کند. نفوذ در قطعات فلزی باعث خوردگی می شود و در سیستم های برقی اتصال کوتاه ایجاد می کند. اگر تجهیزات در چنین شرایطی بدون محافظت رها شوند، خیلی زود دچار خرابی های غیر قابل تعمیر می شوند.
- کارکرد مداوم یا بیش از ظرفیت مجاز دستگاههر دستگاه صنعتی برای حجم مشخصی از کار طراحی شده است. وقتی دستگاه بیش از توان اسمی خود فشار می بیند، حرارت داخلی بالا می رود و قطعات تحت فشار مضاعف قرار می گیرند.
نقش مواد مصرفی استاندارد در عملکرد تجهیزات
استفاده از مواد مصرفی غیر استاندارد مانند روغن و فیلتر ارزان در تجهیزات صنعتی، عمر دستگاه را کمتر از مقدار واقعی می کند. در سیستم های تبریدی این موضوع حساسیت بیشتری دارد. روغن کمپرسور علاوه بر روانکاری سطوح متحرک، بخشی از تبادل حرارت را هم بر عهده دارد.
به همین دلیل خرید روغن کمپرسور تبرید با گرید نامناسب، رسوب در مدار سرمایشی و آلودگی مبرد را به دنبال می آورد. در نتیجه دمای کاری کمپرسور افزایش می یابد. استانداردهای ISO 6743 و DIN 51503 مشخصاتی برای ویسکوزیته، نقطه ریزش و سازگاری با مبرد تعیین کرده اند.
روغنی که خارج از این چارچوب تولید شده باشد، در سرما غلیظ می شود و در گرما تجزیه شیمیایی پیدا می کند. همچنین فیلتر، واشر و سیال هیدرولیک هم باید با مشخصات سازنده تطابق داشته باشند.
چگونه رطوبت به تجهیزات صنعتی آسیب می زند؟
رطوبت به آرامی در درزها نفوذ می کند، روی سطوح فلزی می نشیند و به مرور ساختار آن ها را تغییر می دهد. بسیاری از تجهیزات صنعتی که به ظاهر سالم هستند، از داخل دچار فرسودگی ناشی از رطوبت شده اند. وقتی رطوبت به مدارهای برقی می رسد، احتمال اتصالی و سوختن بردها بالا می رود.
در تجهیزات مکانیکی نیز، رطوبت باعث زنگ زدگی سطوح و از بین رفتن روغن کاری می شود. برای جلوگیری از این اتفاق، باید از مواد جاذب در فضاهای بسته استفاده کرد. سیلیکاژل آبی یکی از همین مواد است که با جذب رطوبت، محیط را خشک نگه می دارد. وقتی رنگ این سیلیکاژل تغییر می کند، نشان دهنده این است که ظرفیت جذب آن پر شده و باید تعویض شود.
روش های کنترل رطوبت در محیط های صنعتی و انبارها
آسیب ناشی از رطوبت بر تجهیزات صنعتی، به تدریج اتفاق می افتد. شما امروز چیزی نمی بینید، فردا هم همینطور، اما بعد از چند ماه ناگهان با قطعه ای زنگ زده یا مداری سوخته روبرو می شوید. برای همین، کنترل رطوبت کاری نیست که بتوان آن را به زمان های خالی موکول کرد.
برای مدیریت رطوبت لازم نیست هزینه های سنگین یا تجهیزات پیچیده داشته باشید. راهکارهای موثری وجود دارند که بعضی از آن ها بسیار ساده هستند. مهم این است که بدانید هر محیط شرایط خود را دارد. یک انبار سرد با یک سالن تولید گرم، نیازهای متفاوتی دارند و نمی توان برای هر دو یک نسخه پیچید.
- استفاده از رطوبت گیر مناسب بهترین روش برای فضاهای بسته، استفاده از مواد جاذب مانند سیلیکاژل است. برای انتخاب درست باید با توجه به نیاز فضا، حجم مناسب خریداری شود. این مواد رطوبت هوای اطراف را به خود جذب می کنند و جلوی آسیب به تجهیزات صنعتی را می گیرند.
- کنترل دما و رطوبت محیط تغییرات دمایی باعث می شود رطوبت هوا به قطرات شبنم تبدیل شود و روی سطوح فلزی بنشیند. این قطرات شروع کننده اکسیداسیون و خوردگی هستند که به مرور به عمق قطعات نفوذ می کنند. با استفاده از سیستم های تهویه، فن های صنعتی یا هیترها می توان دمای محیط را در محدوده متعادل نگه داشت. در این صورت، آب موجود در هوا به صورت قطرات شبنم روی دستگاه ها نمی نشیند.
- بازرسی دوره ای تجهیزات کنترل رطوبت محدود به محیط نیست و خود دستگاه ها نیز نیازمند بررسی مرتب هستند. در بازرسی های فنی، تمام سطوح فلزی، اتصالات و تابلوهای برق را برای پیدا کردن علائم اولیه نفوذ رطوبت چک کنید. تشکیل لایه ای از اکسید یا شوره روی قطعات نشان دهنده ورود رطوبت است.
- جلوگیری از نفوذ آب و بخار وقتی درزها و شکاف های انبار را می بندید، ورود رطوبت کمتر می شود؛ اما برای محافظت بیشتر از کالاهای حساس، می توانید در کنار آن از سیلیکاژل صنعتی هم استفاده کنید. قبل از خرید، قیمت سیلیکاژل صنعتی را استعلام بگیرید و مقدار موردنیاز را بر اساس فضای انبار و نوع کالا تهیه کنید.
اهمیت کیفیت آب در افزایش طول عمر تجهیزات صنعتی
همه ما آب را بی ضررترین چیزی می دانیم که وارد یک سیستم صنعتی می شود. باز کردن یک شیر و رساندن آب به دستگاه، کاری است که به نظر هیچ پیچیدگی ندارد. اما همین آب ساده، اگر کیفیت مناسبی نداشته باشد، می تواند به یکی از عوامل اصلی فرسایش تجهیزات صنعتی تبدیل شود. آب مواد معدنی و املاح مختلفی را با خود حمل می کند.
وقتی این مواد وارد سیستم می شوند و در تماس با حرارت قرار می گیرند، عملکرد متفاوتی از خود نشان می دهند. املاح موجود کم کم روی سطوح داخلی می نشینند، لایه ای سخت و چسبنده می سازند و کار دستگاه را سنگین می کنند. این اتفاق در بخش هایی رخ می دهد که به راحتی قابل مشاهده نیستند، بنابراین تا وقتی افت عملکرد جدی نشود، کسی متوجه جریان نمی شود.
- جلوگیری از رسوب و گرفتگی تجهیزات برای جلوگیری از خرابی تجهیزات صنعتی، حتما سیستم های سختی گیر را در مسیر ورودی آب نصب کنید. این سیستم ها املاح اضافی و ذرات معلق را می گیرند تا آب برای دستگاه بی خطر شود. کار با تجهیزات بدون این تصفیه ها، باعث می شود دستگاه خیلی سریع تر از زمان معمول فرسوده و خراب شود.
- کاهش خوردگی قطعات و لوله ها آب بی کیفیت علاوه بر رسوب، خاصیت خورندگی دارد که به مرور لوله ها و شیرآلات را از بین می برد. استفاده از سختی گیرها کمک می کند املاحی که باعث خوردگی می شوند، از آب حذف شوند.
- افزایش راندمان و بهره وری سیستم وقتی جداره های داخلی مبدل ها از رسوب پاک باشد، انتقال حرارت به بهترین شکل انجام می شود. اگر دستگاه رسوب داشته باشد، مثل این است که با یک لایه عایق پوشیده شود. در نتیجه برای خروجی مطلوب، باید برق یا گاز بیشتری مصرف کند.
- کاهش هزینه های تعمیر و نگهداری وقتی دستگاه دچار رسوب یا خوردگی شدید شود، هزینه های تعمیر بالا می رود. با قرار دادن رزین تبادل یونی مناسب در سختی گیر، جلوی املاح مزاحم را بگیرید. به این صورت دیگر نیازی نیست مدام درگیر دردسرهای اسیدشویی و تعمیرات تکراری شوید.
اشتباهات رایج در نگهداری تجهیزات صنعتی
تجهیزات صنعتی، از تجمع چند اشتباه کوچک از کار می افتند. این اشتباهات اغلب در واحدهایی رخ می دهند که برنامه نگهداری دارند، اما در اجرا دچار خطا می شوند. بسیاری از این اشتباهات آن قدر رایج شده اند که دیگر آن ها را اشتباه نمی دانیم؛ فکر می کنیم روش درست کار همین است.
دستگاه فعلا کار می کند، تولید نیز ادامه دارد، پس چه ایرادی وجود دارد؟ اما همین بی توجهی های کوچک، آرام آرام روی هم جمع می شوند و خودشان را به حالت توقف ناگهانی نشان می دهند. تمام این اشتباهات قابل شناسایی و قابل اصلاح هستند. کافیست بدانید کدام رفتارها به دستگاه هایتان آسیب می زنند تا بتوانید آن ها را کنار بگذارید.
- بی توجهی به سرویس های دوره ای فشار تولید باعث می شود سرویس های دوره ای به تعویق بیفتند؛ اما این تعویق هر بار هزینه ای روی حساب آینده ثبت می کند. نگهداری تجهیزات صنعتی بر اساس ساعت کارکرد یا تقویم باید اولویتی هم سطح تولید داشته باشد. دستگاهی که سرویس نشده، بازدهی کمتری دارد.
- استفاده از مواد مصرفی نامناسب گاهی اوقات قطعات ارزان جایگزین قطعات اصلی می شوند تا هزینه ها کم شود. این کار در کوتاه مدت مبلغی را ذخیره می کند، اما به تدریج به کل سیستم آسیب می زند. دستگاه های صنعتی برای کار با قطعات خاص طراحی شده اند و استفاده از قطعات نامرغوب، کارایی آن ها را کاهش می دهد.
- نادیده گرفتن علائم اولیه خرابی صدای عجیب یا بالا رفتن دمای دستگاه، نشان دهنده یک ایراد فنی است. اگر این علائم را تا زمان خرابی کامل نادیده بگیرید، باید هزینه به مراتب بیشتری برای تعمیر بپردازید. کنترل روزانه این موارد، جزو وظایف اصلی اپراتور هاست.
- کارکرد بیش از ظرفیت مجاز تجهیزات بسیاری از افراد فکر می کنند برای رسیدن به برنامه تولید، باید به دستگاه فشار بیشتری بیاورند. اما دستگاه ها توان مشخصی دارند. وقتی بیش از حد از آن ها کار می کشید، قطعات آن خیلی سریع تر از حالت عادی خراب می شود. نگهداری درست یعنی حواستان به این تعادل باشد تا دستگاه سالم بماند و تولید متوقف نشود.
