چرا فوم شانه تخممرغی برای آکوستیک استودیوها کنار گذاشته شد؟
استودیوها تجهیزات متفاوتی نیاز دارند، اما یکی از اولین اقداماتی که باید برای تجهیز هر استودیویی انجام شود، استفاده از پنل های آکوستیک است. تا چند سال قبل فوم شانه تخمه مرغی رایجترین ابزار برای عایق کردن این فضاها محسوب میشد. اما با کمی بررسی و مطالعه و البته تجربه افراد، مشخص شد که این فومها چندان هم مناسب نیستند. کارشناسان حوزه آکوستیک بر این باورند که استفاده از این فومها نهتنها سودی ندارد، بلکه میتواند مضر هم باشد. در واقع این فومها باعث کاهش بازتاب صدا داخل اتاق میشوند و جلوی عبور صدا را نمیگیرند.
آشنایی با فوم شانه تخمهمرغی
فوم شانه تخمه مرغی از سطحی موجدار ساخته شده است. همین سطح موجدار بخشی از انرژی صوتی جاری در فضا را جذب میکند و به این ترتیب اکوی صدا کمتر میشود. از این رو، بسیاری از استودیوهای کوچک یا خانگی از این نوع فوم برای کنترل صدا استفاده میکنند.
بیشتر مدلهای فوم آکوستیک شانه تخممرغی از فوم پلییورتان سلولباز ساخته میشوند؛ متریالی سبک و متخلخل که عملکرد اصلی آن جذب بخشی از فرکانسهای میانی و بالای صداست. نتایج تستهای آکوستیکی برند Auralex هم نشان میدهد فومهای نازک در فرکانسهای پایین مثل ۱۲۵ هرتز ضریب جذب پایینی دارند، اما در فرکانسهای بالاتر عملکرد بهتری ثبت میکنند. با این تفاصیل، این فومها بیشتر برای کنترل پژواک و بازتاب صدا کاربرد دارند و معمولا در مدیریت صداهای بم و بیس موسیقی عملکرد محدودی نشان میدهند.
بنابراین میتوان گفت فوم شانه تخمه مرغی برای جلوگیری از بازتاب صدا در همان فضا به کار میآید، اما نمیتواند جلوی عبور صدا و انتقال آن به اتاقهای دیگر را بگیرد. پس اگر استودیوی خانگی دارید، باید در جریان باشید که استفاده از فوم شانه تخمهمرغی فقط باعث میشود صدای کارتان برای خودتان بازتاب نداشته باشد، ولی همسایهها از این سروصداها در امان نخواهند بود.
تفاوت عملکرد فوم شانه تخمه مرغی و سایر عایقهای صوتی
ساختار فوم شانه تخمه مرغی سبک و متخلخل است و به همین دلیل نمیتواند مانع از انتقال صدا بین فضاهای مختلف شود. مثلا اگر در اتاقی از فوم شانه تخمه مرغی استفاده شده باشد و در آن اتاق صدای تلویزیون، موسیقی بیس یا حتی مکالمه در جریان باشد، شاهد انتقال صدا به اتاقهای دیگر خواهیم بود.
بررسی تستهای آکوستیکی هم نشان میدهد عملکرد این فومها در فرکانسهای پایین ضعیفتر است و جذب اصلی آنها بیشتر در فرکانسهای میانی و بالا اتفاق میافتد. از این رو، ممکن است مقدار اکو و تیزی صدا کمتر شود، اما مشکل انتقال صدا بین اتاقها همچنان باقی میماند.
جدول زیر تفاوتهای میان فوم شانه تخمه مرغی و عایق صوتی واقعی را نشان میدهد.
| ویژگی | فوم شانه تخممرغی | عایق صوتی واقعی |
|---|---|---|
| کاربرد اصلی | کاهش بازتاب صدا داخل اتاق | جلوگیری از عبور صدا |
| روی صدای همسایه اثر دارد؟ | تقریبا خیر | بله |
| روی اکو و پژواک اثر دارد؟ | بله | تا حد کم |
| عملکرد روی بیس موسیقی | ضعیف | بهتر |
| متریال رایج | فوم سبک و متخلخل | دیوار چندلایه و متراکم |
| مناسب دیوار ساختمان؟ | خیر | بله |
معایب فوم شانه تخمه مرغی به نسبت سایر عایقهای صوتی
تا به اینجا نکاتی را درباره فوم شانه تخمه مرغی بیان کردیم. حالا قصد داریم با جزئیات معایب و مضرات این نوع فوم را هم بیان کنیم تا آگاهیتان در این زمینه کامل شود.
کارکرد نامطلوب
مطالعاتی که تا به حال روی فومهای شانه تخممرغی انجام شده، نشان میدهد این فومها در جلوگیری از انتقال صدا به فضاهای دیگر ناتواناند. تنها کارکردشان در این زمینه، کاهش میزان بازتاب صدا در همان فضای اصلی است. از سوی دیگر تجربه نشان داده که فوم شانه تخمه مرغی تاثیر محسوسی روی صدای مکالمه، تلویزیون یا بیس موسیقی ندارد. بنابراین اگر قصد دارید در یک استودیوی کوچک تولید محتوایی داشته باشید که نیازمند موسیقی یا صحبت کردن است، این فومها انتخاب مناسبی نیستند.
ظاهر ناخوشایند
موضوع دیگری که درباره فوم شانه تخمهمرغی مطرح است، ظاهر ناخوشایند آن است. ظاهر این فومها موجدار است و حس و حال قدیمی و غیرحرفهای بودن را به بیننده القا میکند. اگر میخواهید استودیوی شما ظاهری مدرن و بهروز داشته باشد، بهتر است به فکر جایگزینهای امروزی و حرفهای باشید.
ضمنا این نوع فومها بعد از مدت کوتاهی رنگشان عوض میشود یا لبههایشان شکل ناخوشایندی به خود میگیرد. اگرچه ممکن است با استفاده از این فومها هزینه کارتان کمتر شود، اما بدون تردید بعد از مدتی کوتاه با این ظاهر ناخوشایند از انتخابتان پشیمان خواهید شد.
احتمال ایجاد آلودگی
یکی از دلایلی که فروش فوم شانه تخمه مرغی در سالهای اخیر کاهش یافته، به آلودگیهایی مربوط میشود که توسط این نوع از فومها تولید میشود.
فومهای شانه تخممرغی در بیشتر موارد از جنس بیکیفیت هستند و به سادگی خشک میشوند و در آستانه شکنندگی قرار میگیرند. اگر فومها بشکنند، خیلی زود پودر میشوند. فومهای شانه تخممرغی که از مواد اولیه بیکیفیت ساخته شدهاند، در صورت قرارگیری در معرض نور شدید یا گرما دچار همین وضعیت میشوند. ذرات فوم پودرشده در هوا پراکنده و در فضا پخش میشوند. اگر کسی در این فضا حضور داشته باشد که آلرژی یا حساسیت تنفسی دارد، اذیت میشود و حتی ممکن است دچار عطسه یا سرفه شود.
پس اگر علاوه بر کارایی، سلامت خودتان و همکارانتان برایتان اهمیت دارد، بهتر است از خرید و نصب فوم شانه تخمه مرغی صرف نظر کنید.
گزینه دیگر به جای فومهای شانه تخممرغی
حالا که معایب فومهای شانه تخممرغی آشکار شد، این سوال پیش میآید که به جای این فومها باید از چه نوع پنل آکوستیک برای صدا استفاده کرد.
در بسیاری از پروژههای آکوستیک، بهجای فومهای شانه تخممرغی از پنلهای نمدی فشرده PET felt استفاده میشود. این پنلها چگالی بالاتری دارند، قابل شستوشو هستند و امکان اجرای طرحها و فرمهای مختلف روی آنها وجود دارد. به همین علت، هم از نظر ظاهری انتخاب مدرنتری محسوب میشوند و هم برای کنترل بازتاب صدا عملکرد بهتری دارند.
پنلهای PET felt معمولا ساختار منسجمتر و دوام بیشتری نسبت به فومهای معمولی دارند و مثل بسیاری از فومهای ارزان، بعد از مدتی دچار پودر شدن یا تغییر شکل نمیشوند. همین موضوع باعث شده استفاده از آنها در فضاهای اداری، اتاق جلسات، استودیوها، سالنهای آموزشی و حتی بعضی فضاهای مسکونی مدرن بیشتر شود.
یکی دیگر از تفاوتهای مهم این پنلها، ظاهر دکوراتیو و انعطاف بیشتر در طراحی داخلی است. فوم آکوستیک شانه تخممرغی معمولا ظاهر صنعتی و سادهای دارد، اما پنلهای PET felt در رنگها، ضخامتها و فرمهای مختلف تولید میشوند و میتوانند بخشی از طراحی فضا هم باشند.
نکاتی درباره خرید فوم شانه تخمه مرغی
با تمام این اوصاف، اگر همچنان قصد خرید فوم شانه تخمه مرغی را دارید، بهتر است یک سری نکات را در نظر بگیرید. پیش از هر چیز خوب است بدانید که تمام این فومها کیفیت یکسانی ندارند و برخی با بقیه تفاوت دارند. شما با توجه به ویژگیهای هر یک میتوانید انتخاب مناسبی از میان آنها داشته باشید:
- ضخامت: دادههای کارخانه فوم نشان میدهد ضخامت اهمیت زیادی دارد. یک فوم با ضخامت ۱.۵ اینچ (۳.۷۸ سانتیمتر) ممکن است NRC (ضریب کاهش نویز) تقریباً ۰.۴۵ داشته باشد، در حالی که یک نوع ۲.۵ اینچی (۶.۳ سانتیمتر) میتواند به NRC برابر ۰.۶۰ برسد. فوم ضخیمتر طیف وسیعتری از فرکانسها را جذب میکند و کمی پایینتر به محدوده میانی میرسد.
- چگالی: فوم با چگالی بالاتر دوام بیشتری دارد و صدا را با کارایی بیشتری جذب میکند.
- رتبهبندی: ضریب کاهش نویز (NRC) استاندارد صنعتی برای اندازهگیری جذب است. NRC برابر با صفر به معنای عدم جذب (بازتاب کامل) است، در حالی که NRC برابر با یک به معنای جذب صددرصدی است. بنابراین همیشه به رتبهبندی NRC در برگه مشخصات محصول توجه کنید.
- کیفیت مواد: مطمئن شوید فوم سلول باز با درجه آکوستیک میخرید، نه فوم بستهبندی.
بهترینها در دسترس شماست
همانطور که بیان شد، بهترین جایگزین برای فوم شانه تخمه مرغی، پنلهای نمدی فشرده PET felt است. این پنلها به دلیل ساختار خاص خود، برای هر موقعیتی از جمله استودیو، اتاق جلسات و سالنهای آموزشی بسیار مناسباند. گذشته از ظاهر مدرن و حرفهای، کارایی این پنلها هم بهمراتب بهتر و تاثیرگذارتر از فومهای شانه تخممرغی است.
برای انتخاب و اجرای درست پنلهای نمدی فشرده، بهتر است این کار را به مجموعهای بسپارید که در این حوزه تخصص و تجربه کافی دارد و کار نصب را نیز بهصورت حرفهای انجام میدهد. مجموعههایی با سابقه چندساله در اجرای عایق صدا معمولا امکان مشاوره تلفنی رایگان را نیز پیش از خرید در اختیار مشتریان قرار میدهند تا تصمیم درستتری بگیرند.
منبع مطالب
گروه مولوی، مرجع تخصصی خرید پنل آکوستیک (molavigroupco.com/egg-crate-acoustic-foam)
