مفهوم Volatility یا نوسانپذیری در بازار رمزارز
اگر وارد دنیای پرهیجان ارزهای دیجیتال شده باشید، حتماً با جملاتی مثل «قیمت بیتکوین در یک روز ۲۰ درصد سقوط کرد!» یا «یک نوع ارز در عرض چند ساعت دو برابر شد!» مواجه شدهاید. این اتفاقات عجیب نیستند بلکه بخشی از ذات پرنوسان این بازارند. مفهوم Volatility یا نوسانپذیری در بازار رمزارز، یکی از کلیدیترین مفاهیم در تحلیل رفتار قیمتی رمزارزهاست که به زبان ساده، شدت و سرعت تغییرات قیمت را در یک بازه زمانی مشخص نشان میدهد. نوسانپذیری، شمشیری دولبه است، از یک سو فرصتهای طلایی برای سودهای بزرگ خلق میکند و از سوی دیگر، اگر بدون دانش و تحلیل وارد عمل شوید، میتواند به ضررهای سنگین ختم شود. در ادامه نوسانپذیری در بازار رمزارز را به صورت دقیق توضیح خواهیم داد.
بررسی منظورم و مفهوم Volatility
در حوزه مالی، نوسان به میزان و سرعت تغییرات قیمتی یک دارایی اشاره دارد. برای اندازهگیری این تغییرات معمولاً از انحراف معیار بازدهی سالانه در یک بازه زمانی مشخص استفاده میشود. انحراف معیار که از شاخصهای پراکندگی دادههاست، نشان میدهد هر داده چه میزان با مقدار میانگین فاصله دارد. به همین دلیل، نوسان یکی از معیارهای کلیدی در سنجش ریسک سرمایهگذاری بر روی یک دارایی به شمار میرود.
نوسان در بازارهای سنتی
در بازارهای سنتی مانند بورس، مسئله نوسان و بیثباتی قیمتها همواره مطرح بوده است. از همین رو، شاخصهایی برای ارزیابی و پیشبینی سطح نوسانات آینده طراحی شدهاند. برای نمونه، شاخص VIX در بازار بورس آمریکا، ابزاری مهم در دست سرمایهگذاران است که با استفاده از دادههای مربوط به گزینههای قیمت در سهامهای موجود در فهرست S&P500، نوسانات ۳۰ روزه بازار را اندازهگیری میکند.
نوسان در بازار ارزهای دیجیتال
در بازار رمزارزها، نوسانپذیری به یکی از معیارهای مهم برای سنجش ریسک سرمایهگذاری تبدیل شده است. ساختار کاملاً دیجیتال، نبود قوانین مشخص و همچنین حجم پایین بازار رمزارزها نسبت به دیگر انواع داراییها، باعث شدهاند این بازار نوسانات شدیدی را در بازههای زمانی کوتاه تجربه کند.
اجازه دهید برای بررسی دقیق مفهوم Volatility یا نوسانپذیری در بازار رمزارز یک مثال بزنیم. در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۹۹، ارزش بازار بیتکوین ۹۴۰ میلیارد دلار بود، در حالی که اتریوم، تتر و کاردانو به ترتیب دارای مارکتکپ ۱۹۳، ۳۶ و ۳۵ میلیارد دلار بودند. باوجود اینکه بیتکوین سهم بسیار بزرگتری نسبت به سایر ارزها دارد، اما همچنان با ارزش بازار طلای جهانی که حدود ۹ تریلیون دلار است، فاصله زیادی دارد.
نوسانات شدید بازار باعث شده برخی افراد در مدت کوتاهی به سودهای کلان برسند، اما در سوی دیگر، افرادی نیز هستند که دچار زیانهای بزرگ شدهاند چراکه نوسان به معنای بالا و پایین رفتن قیمت است و همانقدر که میتواند سودآور باشد، امکان زیان را نیز به همراه دارد. با رشد پذیرش عمومی، افزایش حجم بازار و تدوین قوانین شفافتر از سوی دولتها، انتظار میرود که شدت نوسانات بازار رمزارز در آینده کاهش یابد.
بررسی عوامل موثر بر نوسانها
نوسانات بازار میتوانند از دلایل داخلی یا خارجی ناشی شوند:
- عرضه و تقاضا
بازاری که در آن میزان خرید و فروش متعادل باشد، بازاری با ثبات تلقی میشود. هنگامی که برای هر قیمت پیشنهادی فروش، خریداری بلافاصله وجود داشته باشد، تغییر قابلتوجهی در قیمت شکل نمیگیرد.
- رویدادهای غیرمنتظره
وقایعی مانند تغییرات اقلیمی، بلایای طبیعی یا تحولات ژئوپلیتیکی از جمله عواملی هستند که میتوانند نوسانات را بهصورت ناگهانی افزایش دهند. چنین رویدادهایی باعث بروز رفتارهای گروهی مشابه در بین سرمایهگذاران، بهویژه در خرید یا فروش داراییها میشوند.
- اخبار کلان
معاملات فاندامنتالی عموماً بر اساس اخبار انجام میشوند. اگر دادههای ارائهشده با انتظارات فاصله زیادی داشته باشند، این تفاوت میتواند موجب برهم خوردن تعادل میان خریداران و فروشندگان شده و نوسانات را تشدید کند. اجازه دهید برای بررسی دقیق مفهوم Volatility یا نوسانپذیری در بازار رمزارز و تاثیر این عامل یک مثال بزنیم. نمونههایی از این دست شامل واکنش سرمایهگذاران به دادههای اقتصادی، تصمیمات مربوط به سود سهام یا وقایع مشابه میشود.
- نوسانات فصلی
در طول سال و در فصلهای مختلف، تغییرات نوسانی قابل مشاهدهاند. این نوسانات معمولاً نتیجه تغییر در الگوهای عرضه و تقاضا در زمانهای مشخصی از سال هستند.
- نقش معاملهگران
برخی معاملهگران بزرگ (مارکت میکرها) میتوانند در بازههای زمانی کوتاه باعث تغییرات محسوسی در بازار شوند. بهعنوان نمونه، در دسامبر ۲۰۲۱، ایلان ماسک با انتشار سلفی سگش به نام فلوکی که لباس بابانوئل پوشیده بود، باعث جهش ۵۰۰۰ درصدی ارزش رمزارزی به نام سانتا فلوکی HOHOHO شد.
- احساسات بازار
ترس، یکی از عوامل اصلی افزایش نوسان است که میتواند مانند یک بهمن بر بازار تأثیر بگذارد. این نوع نوسانات معمولاً همزمان با کاهش تورم، ترکیدن حبابهای اقتصادی یا بحرانهای مالی جهانی مشاهده میشود. در این شرایط، سقوط بازار ممکن است تا بیش از ۵۰ درصد پیش برود.
بررسی انواع نوسان در بازار رمزارز
معمولاً معاملهگران نوسان را در سه سطح اصلی دستهبندی میکنند:
اگر میزان نوسان کمتر از ۲۰ درصد باشد، به آن نوسان پایین گفته میشود. این وضعیت معمولاً نشاندهنده دیدگاه مثبت و خوشبینانه فعالان بازار است. هرچقدر مقدار شاخص نوسان کمتر شود، احتمال چرخش سریع روند و حرکت آن در جهت مخالف بیشتر میشود. اغلب در چنین شرایطی، سرمایهگذاران این وضعیت را به عنوان نشانهای برای فروش دارایی و خروج از بازار تلقی میکنند. در زمان نوسان پایین، باید پیش از معکوس شدن روند، سود خود را تثبیت کرد.
در شرایطی که نوسان بین ۲۰ تا ۳۰ درصد قرار بگیرد، طبق مفهوم Volatility یا نوسانپذیری در بازار رمزارز، بازار در وضعیت نوسان متوسط قرار دارد. این بازه اطلاعات خاص یا سیگنال مشخصی به سرمایهگذاران ارائه نمیدهد.
اما وقتی نوسان از ۴۰ درصد فراتر برود، بازار در حالت اضطراری یا نوسان بالا قرار گرفته است. در این وضعیت، معمولاً کاهش شدیدی در قیمتها دیده میشود. این موقعیت میتواند فرصت مناسبی برای یافتن نقطه ورود باشد. بهمحض اینکه سطح نوسان فروکش کند، افزایش قیمت دوباره آغاز خواهد شد و زمان مناسبی برای خرید دارایی به شمار میآید. در بازار رمزارزها که نوسانات معمولاً بالا هستند، تغییراتی در بازه ۲۰ تا ۴۰ درصد کاملاً عادی محسوب میشود.
از سوی دیگر، دو نوع نوسان نیز بر اساس شیوه محاسبه وجود دارد:
نوسان تاریخی، بیانگر انحراف معیار فعلی از میانگین قیمت در یک بازه مشخص است.
نوسان ضمنی، به پیشبینی نوسانات آینده اشاره دارد و در محاسبه آن، علاوه بر دادههای تاریخی، اثر رویدادهای احتمالی آینده نیز لحاظ میشود.
جمعبندی
مفهوم نوسانپذیری در بازار رمزارز به معنای سرعت و شدت تغییر قیمت در بازههای زمانی مختلف است و یکی از مهمترین معیارهای سنجش ریسک در این بازار به شمار میرود. رمزارزها به دلیل ساختار دیجیتال، نبود قوانین مشخص و حجم پایین بازار، معمولاً نوسانات شدیدتری نسبت به داراییهای سنتی تجربه میکنند. این نوسانات میتوانند از عواملی مانند عدم تعادل در عرضه و تقاضا، اخبار اقتصادی، رویدادهای ناگهانی، احساسات بازار و فعالیت معاملهگران بزرگ ناشی شوند.
